Minoksidil Nedir?

Bu yazı dermatoloji uzmanı tarafınca hazırlanmıştır (Prof Dr Tülin Güleç)

Minoksidil, 1970li yıllarda tedaviye dirençli hipertansiyonu (yüksek tansiyon) olan hastalarda kullanılmış olan bir ilaçtır. Bu ilacı kullanan hastaların çoğunda saçlarda gürleşme ve vücut kıllarında artma olduğu görülünce, saç dökülmelerinde kullanılmak üzere topikal (solüsyon, köpük) formları üretilmiştir. 1986 yılından beri erkeklerde, 1997 yılından beri kadın hastalarda FDA (ABD ilaç ve gıda dairesi) onaylı bir ilaç olarak solüsyon formu kullanılmaktadır. 2000li yıllardan sonra köpük formu da onay almıştır.

Minoksidil hangi tür saç dökülmelerinde kullanılır? Nasıl etki eder ?

Androgenetik alopesi (Kadın tipi saç dökülmesi, Erkek tipi saç dökülmesi) tedavisinin ilk basamağında ana ilaç olarak kadın ve erkeklerde kullanılmaktadır. Ayrıca, alopesi areata (saç kıran), kronik telogen effluvium, skar bırakan (geri dönüşümsüz) alopesiler gibi pek çok saç dökülmesinde ana tedaviye yardımcı ilaç olarak eklenmektedir. Küçülen kıl foliküllerinde tekrar büyüme sağlarak, folikülin tekrar uzun, kalın ve koyu renkli kıl yapımına olanak verir. Skar bırakan alopesilerde ek olarak skarlaşmayı (bağ dokusu gelişimini) azalttığı da gösterilmiştir. 

Minoksidilin kaç formu vardır?

İlk üretilen formu sprey olarak saç köklerine sıkılan ya da damlalıkla damlatılan  solüsyon (%2, %5) formudur. Daha sonra köpük (%5) formu piyasaya çıkmıştır. Son yıllarda en çok tercih edilen formu ise düşük doz minoksil içeren tablet (2.5mg) formudur.

Topikal Minoksidil Nasıl Kullanılır?

Erkeklerde önerilen kullanımı %5lik solüsyon/köpük formun sabah akşam saçlı deriye uygulanması şeklindedir. Kadınlarda ise %2lik solüsyonu sabah akşam ya da %5lik solüsyon/köpük formu günde 1 kez (sabah ya da akşam) olacak şekilde kullanılır. İlaç kuru saça sürülmeli ve sürdükten sonra en az 4 saat saç yıkanmamalıdır.

Oral Minoksidil Nedir ve Nasıl Kullanılır ?

Minoksidilin düzenli ve uzun süreli/devamlı olarak kullanım gerekliliği birçok hastada topikal tedaviye uyum zorluğu yaratmıştır. Günde 1-2 kere saç diplerine sürmek, saçın görünümünde yağlanma, matlaşma gibi etkiler yapabilmesi, saçlı deride kaşıntı, kepeklenmeye yol açabilme kapasitesi nedeniyle 2015 yılından itibaren düşük doz oral minoksidil tablet (5 mg altında) kullanım kolaylığı nedeniyle topikal forma tercih edilmeye başlanmıştır. Oral minoksidil alopesilerin tedavisinde hipertansiyon tedavisi için kullanılan dozdan (10-40mg/g) çok daha düşük bir dozda (erkeklerde en yüksek 5 mg/g, kadınlarda en yüksek 2.5 mg/g olacak şekilde) gece yatmadan önce kullanılmaktadır.

Minoksidilin Yan Etkileri Nelerdir?

Hem topikal ve hem de oral minoksidilin en sık görülen yan etkisi yüzde ve vücutta kıllanma artışı yapabilmesidir (%15-50). İlaç konsantrasyonu ve dozu artıkça bu yan etkinin görülme sıklığı ve şiddeti de artış göstermektedir. Öte yandan, yapılan çalışmalarda kıllanma artışının çok şiddetli olmadığı, çoğu hasta tarafınca iyi tolere edildiği ve bu yan etki nedeniyle az sayıda hastanın tedaviyi sonlandırmak istediği bildirilmiştir.

Topikal minoksidil saçlı deride kontakt dermatite (alerji, irritasyon) yol açarak kaşıntı ve kepeklenme yapabilir. Bu durum özellikle solüsyon formunda görülmekte, köpük formuna geçildiğinde sıklıkla ortadan kalmaktadır.

Yapılan çalışmalar göstermiştir ki oral minoksidil alopesilerin tedavisinde hipertansiyon tedavisi için kullanılan dozdan çok daha düşük bir dozda kullanıldığı için tansiyonu düşük/normal/yüksek olan hastalarda kullanıldığında belirgin bir tansiyon düşmesine yol açmamaktadır.